Hệ thống tài khoản kế toán cho doanh nghiệp đầy đủ chi tiết nhất

Thông tin bảng tài khoản kế toán vô cùng quan trọng khi nó có chức năng phản ánh tình trạng và sự biến động của đối tượng hạch toán kế toán. Vậy hệ thống tài khoản kế toán là gì và có những loại tài khoản kế toán nào? Mời bạn theo dõi bài viết sau đây để hiểu chi tiết nhất.

1. Hệ thống tài khoản kế toán là gì?

Hệ thống tài khoản kế toán (Account System) là một tập hợp các tài khoản kế toán được sử dụng trong công việc ghi chép, phản ánh tình trạng và sự biến động của đối tượng hạch toán kế toán.

Danh mục tài khoản kế toán theo Thông tư 133 áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Hiện nay, Việt Nam sử dụng danh mục tài khoản kế toán được ký hiệu bằng chữ số và được áp dụng thống nhất cho tất cả doanh nghiệp. Cấu trúc tài khoản và ý nghĩa của nó như sau:

• Số đầu tiên trong ký hiệu tài khoản: Mang ý nghĩa là loại tài khoản.
• Hai số đầu tiên chính là nhóm tài khoản. Chẳng hạn, tài khoản TK 15x chỉ tài khoản thuộc nhóm TK "Hàng tồn kho".
• Số thứ ba: mang ý nghĩa là tài khoản cấp 1 thuộc nhóm được phản ánh. Chẳng hạn TK 152 mang ý nghĩa là "Nguyên liệu, vật liệu".
• Số thứ 4 (nếu có): tài khoản cấp 2 thuộc tài khoản được phản ánh ở 3 số đầu. Chẳng hạn như TK 1521 "Vật liệu chính".

>>> Xem thêm: Bảng cân đối kế toán là gì

2. Danh mục hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 200 cho doanh nghiệp mới nhất

Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể lựa chọn áp dụng hình thức Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200 hoặc Thông tư 133 nhưng phải thông báo cho cơ quan thuế và phải thực hiện từ đầu năm tài chính, nhất quán trong năm.  Hệ thống tài khoản theo Thông tư 200 Exel được sử dụng rộng rãi nhất và áp dụng được cho hầu hết các doanh nghiệp. Dưới đây là danh mục tài khoản kế toán theo Thông tư 200: 

BẢNG HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN CHO DOANH NGHIỆP

(Ban hành kèm theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ tài chính)

SỐ HIỆU TK
Cấp 1	Cấp 2	TÊN TÀI KHOẢN
2	3	4
		LOẠI TÀI KHOẢN TÀI SẢN
111		Tiền mặt
	1111	Tiền Việt Nam
	1112	Ngoại tệ
	1113	Vàng tiền tệ
112		Tiền gửi Ngân hàng
	1121	Tiền Việt Nam
	1122	Ngoại tệ
	1123	Vàng tiền tệ
113		Tiền đang chuyển
	1131	Tiền Việt Nam
	1132	Ngoại tệ
121		Chứng khoán kinh doanh
	1211	Cổ phiếu
	1212	Trái phiếu
	1218	Chứng khoán và công cụ tài chính khác
128		Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn
	1281	Tiền gửi có kỳ hạn
	1282	Trái phiếu
	1283	Cho vay
	1288	Các khoản đầu tư khác nắm giữ đến ngày đáo hạn
131		Phải thu của khách hàng
133		Thuế GTGT được khấu trừ
	1331	Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ
1332	Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ
136		Phải thu nội bộ
	1361	Vốn kinh doanh ở các đơn vị trực thuộc
	1362	Phải thu nội bộ về chênh lệch tỷ giá
	1363	Phải thu nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hoá
	1368	Phải thu nội bộ khác
138		Phải thu khác
	1381	Tài sản thiếu chờ xử lý
	1385	Phải thu về cổ phần hoá
	1388	Phải thu khác
141		Tạm ứng
151		Hàng mua đang đi đường
152		Nguyên liệu, vật liệu
153		Công cụ, dụng cụ
	1531	Công cụ, dụng cụ
1532	Bao bì luân chuyển
1533	Đồ dùng cho thuê
1534	Thiết bị, phụ tùng thay thế
154		Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang
155		Thành phẩm
	1551	Thành phẩm nhập kho
1557	Thành phẩm bất động sản
156		Hàng hóa
	1561	Giá mua hàng hóa
	1562	Chi phí thu mua hàng hóa
	1567	Hàng hóa bất động sản
157		Hàng gửi đi bán
158		Hàng hoá kho bảo thuế
161		Chi sự nghiệp
	1611	Chi sự nghiệp năm trước
	1612	Chi sự nghiệp năm nay
171		Giao dịch mua bán lại trái phiếu chính phủ
211		Tài sản cố định hữu hình
	2111	Nhà cửa, vật kiến trúc
	2112	Máy móc, thiết bị
	2113	Phương tiện vận tải, truyền dẫn
	2114	Thiết bị, dụng cụ quản lý
	2115	Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm
	2118	TSCĐ khác
212		Tài sản cố định thuê tài chính
2121	TSCĐ hữu hình thuê tài chính.
2122	TSCĐ vô hình thuê tài chính.
213		Tài sản cố định vô hình
	2131	Quyền sử dụng đất
	2132	Quyền phát hành
	2133	Bản quyền, bằng sáng chế
	2134	Nhãn hiệu, tên thương mại
	2135	Chương trình phần mềm
	2136	Giấy phép và giấy phép nhượng quyền
	2138	TSCĐ vô hình khác
214		Hao mòn tài sản cố định
	2141	Hao mòn TSCĐ hữu hình
	2142	Hao mòn TSCĐ thuê tài chính
	2143	Hao mòn TSCĐ vô hình
	2147	Hao mòn bất động sản đầu tư
217		Bất động sản đầu tư
221		Đầu tư vào công ty con
222		Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết
228		Đầu tư khác
	2281	Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác
2288	Đầu tư khác
229		Dự phòng tổn thất tài sản
	2291	Dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh
2292	Dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác
2293	Dự phòng phải thu khó đòi
2294	Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
241		Xây dựng cơ bản dở dang
	2411	Mua sắm TSCĐ
	2412	Xây dựng cơ bản
	2413	Sửa chữa lớn TSCĐ
242		Chi phí trả trước
243		Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
244		Cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược
		LOẠI TÀI KHOẢN NỢ PHẢI TRẢ
331		Phải trả cho người bán
333		Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
	3331	Thuế giá trị gia tăng phải nộp
	33311	Thuế GTGT đầu ra
	33312	Thuế GTGT hàng nhập khẩu
	3332	Thuế tiêu thụ đặc biệt
	3333	Thuế xuất, nhập khẩu
	3334	Thuế thu nhập doanh nghiệp
	3335	Thuế thu nhập cá nhân
	3336	Thuế tài nguyên
	3337	Thuế nhà đất, tiền thuê đất
	3338	Thuế bảo vệ môi trường và các loại thuế khác
33381	Thuế bảo vệ môi trường
33382	Các loại thuế khác
	3339	Phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác
334		Phải trả người lao động
	3341	Phải trả công nhân viên
	3348	Phải trả người lao động khác

335		Chi phí phải trả
336		Phải trả nội bộ
	3361	Phải trả nội bộ về vốn kinh doanh
3362	Phải trả nội bộ về chênh lệch tỷ giá
3363	Phải trả nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hoá
3368	Phải trả nội bộ khác
337		Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng
338		Phải trả, phải nộp khác
	3381	Tài sản thừa chờ giải quyết
	3382	Kinh phí công đoàn
	3383	Bảo hiểm xã hội
	3384	Bảo hiểm y tế
	3385	Phải trả về cổ phần hoá
	3386	Bảo hiểm thất nghiệp
	3387	Doanh thu chưa thực hiện
	3388	Phải trả, phải nộp khác
341		Vay và nợ thuê tài chính
	3411	Các khoản đi vay
3412	Nợ thuê tài chính
343		Trái phiếu phát hành
	3431	Trái phiếu thường
34311	Mệnh giá
34312	Chiết khấu trái phiếu
34313	Phụ trội trái phiếu
3432	Trái phiếu chuyển đổi
344		Nhận ký quỹ, ký cược
347		Thuế thu nhập hoãn lại phải trả
352		Dự phòng phải trả
	3521	Dự phòng bảo hành sản phẩm hàng hóa
3522	Dự phòng bảo hành công trình xây dựng
3523	Dự phòng tái cơ cấu doanh nghiệp
3524	Dự phòng phải trả khác
353		Quỹ khen thưởng phúc lợi
	3531	Quỹ khen thưởng
	3532	Quỹ phúc lợi
	3533	Quỹ phúc lợi đã hình thành TSCĐ
	3534	Quỹ thưởng ban quản lý điều hành công ty
356		Quỹ phát triển khoa học và công nghệ
	3561	Quỹ phát triển khoa học và công nghệ
	3562	Quỹ phát triển khoa học và công nghệ đã hình thành TSCĐ
357		Quỹ bình ổn giá
		LOẠI TÀI KHOẢN VỐN CHỦ SỞ HỮU
411		Vốn đầu tư của chủ sở hữu
	4111	Vốn góp của chủ sở hữu
41111	Cổ phiếu phổ thông có quyền biểu quyết
41112	Cổ phiếu ưu đãi
	4112	Thặng dư vốn cổ phần
	4113	Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu
	4118	Vốn khác
412		Chênh lệch đánh giá lại tài sản
413		Chênh lệch tỷ giá hối đoái
	4131	Chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ
	4132	Chênh lệch tỷ giá hối đoái trong giai đoạn trước hoạt động
414		Quỹ đầu tư phát triển
417		Quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp
418		Các quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu
419		Cổ phiếu quỹ
421		Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
	4211	Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm trước
	4212	Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm nay
441		Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản
461		Nguồn kinh phí sự nghiệp
	4611	Nguồn kinh phí sự nghiệp năm trước
	4612	Nguồn kinh phí sự nghiệp năm nay
466		Nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ
		LOẠI TÀI KHOẢN DOANH THU
511		Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
	5111	Doanh thu bán hàng hóa
	5112	Doanh thu bán các thành phẩm
	5113	Doanh thu cung cấp dịch vụ
5114	Doanh thu trợ cấp, trợ giá
	5117	Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư
	5118	Doanh thu khác
515		Doanh thu hoạt động tài chính
521		Các khoản giảm trừ doanh thu
	5211	Chiết khấu thương mại
	5212	Hàng bán bị trả lại
	5213	Giảm giá hàng bán
		LOẠI TÀI KHOẢN CHI PHÍ SẢN XUẤT, KINH DOANH
611		Mua hàng
	6111	Mua nguyên liệu, vật liệu
	6112	Mua hàng hóa
621		Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp
622		Chi phí nhân công trực tiếp
623		Chi phí sử dụng máy thi công
	6231	Chi phí nhân công
	6232	Chi phí nguyên, vật liệu
	6233	Chi phí dụng cụ sản xuất
	6234	Chi phí khấu hao máy thi công
	6237	Chi phí dịch vụ mua ngoài
	6238	Chi phí bằng tiền khác
627		Chi phí sản xuất chung
	6271	Chi phí nhân viên phân xưởng
	6272	Chi phí nguyên, vật liệu
	6273	Chi phí dụng cụ sản xuất
	6274	Chi phí khấu hao TSCĐ
	6277	Chi phí dịch vụ mua ngoài
	6278	Chi phí bằng tiền khác
631		Giá thành sản xuất
632		Giá vốn hàng bán
635		Chi phí tài chính
641		Chi phí bán hàng
	6411	Chi phí nhân viên
	6412	Chi phí nguyên vật liệu, bao bì
	6413	Chi phí dụng cụ, đồ dùng
	6414	Chi phí khấu hao TSCĐ
	6415	Chi phí bảo hành
	6417	Chi phí dịch vụ mua ngoài
	6418	Chi phí bằng tiền khác
642		Chi phí quản lý doanh nghiệp
	6421	Chi phí nhân viên quản lý
	6422	Chi phí vật liệu quản lý
	6423	Chi phí đồ dùng văn phòng
	6424	Chi phí khấu hao TSCĐ
	6425	Thuế, phí và lệ phí
	6426	Chi phí dự phòng
	6427	Chi phí dịch vụ mua ngoài
	6428	Chi phí bằng tiền khác
		LOẠI TÀI KHOẢN THU NHẬP KHÁC
711		Thu nhập khác
		LOẠI TÀI KHOẢN CHI PHÍ KHÁC
811		Chi phí khác
821		Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
	8211	Chi phí thuế TNDN hiện hành
	8212	Chi phí thuế TNDN hoãn lại
		TÀI KHOẢN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH
911		Xác định kết quả kinh doanh

 

3. Các loại tài khoản kế toán  

Trước khi tìm hiểu chi tiết hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 200 cho doanh nghiệp cần hiểu rõ được các loại tài khoản cơ bản dưới đây. Bảng dưới đây là các loại tài khoản kế toán quan trọng nhất mà kế toán viên cần nắm. Có 10 loại tài khoản kế toán mà bất kỳ kế toán nào cũng cần nắm vững Danh mục tài khoản và ý nghĩa của từng loại tài khoản là kiến thức cơ bản mà bất kỳ ai kế toán cũng phải nắm rõ. Sau đây là danh mục các loại tài khoản kế toán, bao gồm:

• Tài khoản loại 1: Tài sản ngắn hạn
• Tài khoản loại 2: Tài sản dài hạn
• Tài khoản loại 3: Nợ phải trả
• Tài khoản loại 4: Vốn chủ sở hữu
• Tài khoản loại 5: Doanh thu
• Tài khoản loại 6: Chi phí sản xuất, kinh doanh
• Tài khoản loại 7: Thu nhập khác
• Tài khoản loại 8: Chi phí khác
• Tài khoản loại 9: Xác định kết quả kinh doanh
• Tài khoản loại 0: Tài khoản ngoài bảng

Trong đó:

3.1 Tài khoản kế toán loại 1 và loại 2

Nhóm tài sản loại 1 và 2 mang ý nghĩa là các tài khoản tài sản của doanh nghiệp. Trong hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 200, những tài khoản kế toán loại 1 và loại 2 được hiểu lần lượt là tài sản ngắn hạn và dài hạn. Nhóm tài khoản tài sản này phản ánh giá trị của các tài sản mà doanh nghiệp đang sở hữu, bao gồm tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn. Tăng ghi Nợ, giảm ghi Có là tính chất của tài khoản loại 1 và 2. Tức là, phát sinh giảm ghi bên Có và các phát sinh tăng ghi bên Nợ. Số dư đầu kỳ và cuối kỳ được ghi ở bên Nợ.

Kết cấu tài khoản loại 1 và 2 được biểu thị như sau:

Nợ	Có
Số dư đầu kỳ
Tài sản phát sinh Tăng	Tài sản phát sinh Giảm
Tổng phát sinh Tăng	Tổng phát sinh Giảm
Số dư cuối kỳ

Tuy nhiên, có một số trường hợp, tài khoản 1 và 2 là tài khoản lưỡng tính. Chẳng hạn TK 131, TK 1388 là những tài khoản lưỡng tính, vừa có số dư bên nợ đồng thời vừa có số dư bên có.

3.2 Tài khoản kế toán loại 3 và loại 4

Trong hệ thống tài khoản kế toán, những tài khoản loại 3 và loại 4 là nhóm tài khoản nguồn vốn, chúng có chức năng phản ánh nợ phải trả và nguồn vốn chủ sở hữu. Tăng ghi Có, giảm ghi Nợ là tính chất của tài khoản loại 3 và 4, số dư đầu kỳ và cuối kỳ đều ở bên Có. Kết cấu ghi tài khoản loại 3 và 4 được biểu thị như sau:

Nợ	Có
	Số dư đầu kỳ
Số phát sinh Giảm	Tài sản phát sinh Tăng
Tổng phát sinh Giảm	Tổng phát sinh Tăng
	Số dư cuối kỳ

Tuy nhiên, cũng giống tài khoản loại 1 và 2 thì tài khoản 3 và 4 cũng có trường hợp ngoại lệ. Cụ thể Tài khoản 331 và tài khoản 3388 là tài khoản lưỡng tính nên vừa có số dư bên nợ và số dư bên có.

3.3 Tài khoản loại 5 và loại 7

Tài khoản loại 5 và loại 7 ghi chép, phản ánh doanh thu và thu nhập khác của doanh nghiệp Tài khoản loại 5,7 phản ánh doanh thu và thu nhập khác của doanh nghiệp. Tính chất của loại tài khoản nảy là phát sinh tăng ghi bên Có, phát sinh giảm ghi bên Nợ và không có số dư cuối kỳ.

3.4 Tài khoản kế toán loại 6 và loại 8

Tài khoản kế toán loại 6 và loại 8 phản ánh chi phí Trong hệ thống tài khoản kế toán, tài khoản kế toán loại 6 và loại 8 phản ánh chi phí phát sinh trong kỳ của doanh nghiệp. Tính chất của tài khoản loại 6 và 8: phát sinh tăng ghi bên Nợ, phát sinh giảm ghi bên Có và không có số dư cuối kỳ.

3.5 Tài khoản kế toán loại 9

Tài khoản loại 9 là tài khoản trung gian được sử dụng để kết chuyển doanh thu và chi phí khi xác định kết quả kinh doanh vào thời điểm cuối kỳ. Tính chất của tài khoản loại 9 là kết chuyển chi phí ghi bên Nợ, kết chuyển doanh thu ghi bên Có và cũng không có số dư cuối kỳ.

3.6 Tài khoản kế toán loại 0

Những tài khoản ngoài bảng được quy định là tài khoản loại 0. Tài khoản loại 0 được quy định là các tài khoản ngoài bảng áp dụng phương pháp ghi đơn. Theo đó, các phát sinh chỉ ghi bên Nợ hoặc bên Có mà thôi.

4. Ý nghĩa của bảng hệ thống tài khoản kế toán?

Bảng tài khoản kế toán ra đời đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các khai báo quyết toán và quản lý tài chính doanh nghiệp. Cụ thể,

• Giúp cung cấp đầy đủ và chi tiết các thông tin số liệu tài sản, nguồn thu chi một cách rõ ràng nhất.
• Tiết kiệm được thời gian và công sức khi kiểm kê hoặc xem lại tại một thời điểm nhất định nào đó.
• Biểu thị giá trị bằng con số chính xác rõ ràng và sự chệnh lệnh theo thời gian.

5. Lựa chọn tài khoản kế toán dựa vào yếu tố nào?

Việc lựa chọn tài khoản kế toán loại nào cần căn cứ đúng theo luật quy định tại quyết định số 48/2006/QĐ-BTC. Báo gồm các yếu tố căn cứ như sau:

• Dựa vào tài sản và nguồn vốn cũng như tình hình hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp.
• Dựa vào nhu cầu quản lý thông tin của mỗi doanh nghiệp
• Căn cứ vào quyết định ban hành của Bộ tài chính đối với mỗi loại hệ thống tài khoản cho từng đối tượng cụ thể. Ví dụ doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ có một hệ thống tài khoản riêng. Tuy nhiên, hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 200 có thể sử dụng cho mọi doanh nghiệp có quy mô lớn nhỏ khác nhau.

Trên đây là các loại tài khoản kế toán cùng các tính chất của từng tài khoản. Hy vọng bài viết từ MIFI hữu ích đối với bạn trong công việc học tập để trở thành một kế toán giỏi, chuyên nghiệp của mình.

>> Tìm hiểu thêm về:

• Quyết toán thuế doanh nghiệp
• Hệ thống tài khoản theo thông tư 133
• Hệ thống tài khoản kế toán theo thông tư 200