Hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng có nhiều điểm khác biệt so với các doanh nghiệp kinh doanh thông thường. Chính vì thế, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành hệ thống tài khoản kế toán dành riêng cho các tổ chức tín dụng.
Hệ thống tài khoản kế toán trong các tổ chức tín dụng phải thực hiện theo quy định của pháp luật.
1. Sơ lược về tổ chức tín dụng
Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hay toàn bộ các hoạt động ngân hàng. Các tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật gồm có ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô, quỹ tín dụng nhân dân.
>> Đọc thêm: Bảng hệ thống tài khoản theo thông tư 133
2. Quy định về tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng theo Văn bản hợp nhất 05/VBHN-NHNN năm 2018
Các tổ chức tín dụng chỉ được phép mở và sử dụng tài khoản thuộc hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng khi đã có cơ chế nghiệp vụ và tuân theo đúng nội dung được cấp giấy phép hoạt động.
Hệ thống tài khoản kế toán của các tổ chức tín dụng bao gồm các tài khoản trong và ngoài bảng cân đối kế toán, được phân chia thành 9 loại:
- Tài khoản trong bảng cân đối kế toán từ loại 1 đến loại 8.
- Tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán là loại 9.
- Các tài khoản trong bảng cân đối kế toán và các tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán được phân loại theo hệ thống số thập phân nhiều cấp, từ tài khoản cấp I cấp III, ký hiệu từ 2 đến 4 chữ số.
Các tài khoản cấp I, II, III là các tài khoản tổng hợp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, dùng làm cơ sở để hạch toán kế toán tại các Tổ chức tín dụng.
Có 9 loại tài khoản trong hệ thống tài khoản của tổ chức tín dụng.
3. Bảng hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng
Văn bản hợp nhất 05/VBHN-NHNN năm 2018 của Ngân hàng Nhà nước đã quy định danh mục hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng ().
Tài khoản loại 1
Tài khoản loại 1 hay còn gọi là tài khoản vốn khả dụng và các khoản đầu tư.
Các tài khoản loại 1 phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của số vốn khả dụng, các khoản đầu tư của tổ chức tín dụng.
Bao gồm tiền mặt bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ, các loại hình thanh toán thay tiền, kim loại quý, đá quý, các khoản đầu tư vào chứng khoán, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước và tổ chức tín dụng khác.
Tài khoản loại 1 phản ánh giá trị hiện có của tiền tại tổ chức tín dụng.
Tài khoản loại 2
Tài khoản loại 2 là nhóm tài khoản hoạt động tín dụng.
Những tài khoản thuộc loại 2 phản ánh hoạt động tín dụng dưới các hình thức khác nhau theo quy định của pháp luật.
Tài khoản loại 3
Tài khoản loại 3 (Tài sản cố định và tài sản có khác) phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của tài sản cố định theo chỉ tiêu nguyên giá, giá trị đã hao mòn; tài sản Có khác, tình hình thanh toán các khoản phải thu và việc thực hiện công tác đầu tư XDCB đang diễn ra tại tổ chức tín dụng.
Tài khoản loại 4
Tài khoản loại 4 (Các khoản phải trả) phản ánh mọi khoản nợ phát sinh trong quá trình hoạt động của tổ chức tín dụng gồm cả các khoản vay nợ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng khác, tiền gửi của tổ chức kinh tế cá nhân trong nước.
Các khoản nợ của tổ chức tín dụng được phản ánh ở tài khoản loại 4.
Tài khoản loại 5
Tài khoản loại 5 (Hoạt động thanh toán) phản ánh các nghiệp vụ phát sinh trong hoạt động ngân hàng, các khoản thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng với nhau và các khoản thanh toán khác.
Tài khoản loại 6
Tài khoản loại 6 (Nguồn vốn chủ sở hữu) phản ánh các loại nguồn vốn, các quỹ dự trữ, dự phòng rủi ro,... và kết quả kinh doanh của tổ chức tín dụng.
Tài khoản loại 7
Tài khoản loại 7 (Thu nhập) phản ánh các khoản thu nhập của tổ chức tín dụng bao gồm thu nhập hoạt động tín dụng, kinh doanh, dịch vụ ngân hàng và các khoản thu nhập bất thường.
Tài khoản loại 8
Tài khoản loại 8 (Chi phí) phản ánh các khoản chi phí của tổ chức tín dụng bao gồm chi trả lãi và các khoản tương đương lãi, chi trả phí và dịch vụ, chi phí hoạt động kinh doanh, chi phí tham gia thị trường tiền tệ, chi nộp thuế, các khoản lệ phí chi phí quản lý chung và chi phí bất thường.
Tài khoản loại 9
Tài khoản loại 9 là các tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán. Nhóm tài khoản này dùng để phản ánh tiền, ngân phiếu thanh toán không có giá trị lưu hành, những cam kết, những tài sản hiện có ở tổ chức tín dụng nhưng lại không thuộc quyền sở hữu của họ chẳng hạn như: tài sản nhận giữ hộ, gán nợ hay xiết nợ chờ xử lý,...
Như vậy, hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng được chia làm 9 loại với từng chức năng cụ thể. Việc phân chia này giúp cho các tổ chức tín dụng quản lý tài chính dễ dàng, thuận tiện hơn.
